İSM-İ A’ZAM VE HAYY-KAYYÛM İSİMLERİ
Büyük Türk müfessiri Allâme Elmalılı: “Hayy ve Kayyûm isimlerinin ‘İsm-i A’zam’ olduğu da söylenmiştir.” demektedir. Şimdi kısaca bu konu üzerinde duralım:
“İmam-ı Gazalî Hazretleri, Esmâ-yı İlâhiye’den “Ferd, Hayy, Kayyûm, Hakem, Adl, Kuddûs” isimlerini İsm-i A’zam (Allah’ın; en büyük ismi) olarak kabul etmiş; haklarında bir risalecik yazarak onları okumanın değişik hastalık ve belalara şifa ve kalkan olacağını söylemiştir. Gümüşhânevî Hazretleri de, onun dualarını Mecmûatu’l’Ahzâb’a dâhil etmiştir. On (10) defa “Allâhu Ekber” dedikten sonra “Bismillâhirrahmânirrahîm”le başlayıp “Ferdün, Hayyun, Kayyûmun, Hakemun, Adlün, Kuddûs” demenin şerlilerin şerrinden (kötülerin kötülüklerinden) korunmaya ve zafer kazanmaya vesile olacağını nakletmiştir. Bedîüzzaman da, Sekîne ve Tahmîdiye gibi duaların başında bu isimleri zikretmiştir.
… “Ferdün, Hayyün, Kayyûmün, Hakemün, Adlün, Kuddûs”den başka, “Rahmân, Rahîm, Hannân, Mennân, Melik, Selâm, Mü’min, Müheymin” gibi isimler de İsm-i A’zam olarak rivayet edilmiştir.
Ayrıca, tek bir isim şeklinde değil de âyet ya da izâfet terkibi olarak zikredilen “Bedîü’s-semavâti ve’l-ard”, “Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm”, “Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü mine’z-zâlimîn” ve Âyetü’l-Kürsî gibi İsm-i A’zam olduğu söylenen başka rivayetler de vardır…
Bayezid-i Bistâmî, kendisinden İsm-i A’zam’ı soranlara:
“Siz, Allah’ın isimleri içinde İsm-i Asğarı (en küçük ismi) gösterin, ben de size İsm-i A’zam’ı göstereyim.” der ve ilâve eder: “Bence İsm-i Azam tesiri yapacak bir şey varsa, şüphesiz o da sıdktır; sadâkatle hangi isim okunsa, o İsm-i A’zam olur.”
Resûlüllah Efendimizin Hayy ve Kayyüm İsimleriyle Duâ Etmesi ve Bunu Tavsiye Etmesi
1.Allah Resûlü (sevgili kızı) Hz. Fâtıma’ya: “Ey Fâtıma! Sana tavsiye ettiğim şu duayı sabah ve akşam okumaktan hiçbir şey seni alıkoymasın.” demiş ve şu duayı söylemiştir:
“Ya Hayyü gayyumü birahmetike esteğısü eslehli şe’ni küllehü vela tekilni ila nefsi tarfete ayn”
“Yâ Hayy, yâ Kayyûm, rahmetin hürmetine Senden yardım diliyorum; her hâlimi ıslah et ve göz açıp kapayıncaya kadar olsun beni nefsime bırakma.”
2.Zeyd b. Sabit, gece uyuyamadığını Peygamberimize şikâyet edince, Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şu duayı okumasını ona tavsiye etmiş.
“Allahım! Yıldızlar batıp kayboldu, gözler kapanıp uykuya daldı, Sen ise kendisine ne uyuklama ne de uyku ârız olmayan gerçek hayat sahibi ve kâinatı ayakta tutansın. Allahım! Geceme bir sükunet, gözlerime de güzel bir uyku nasib et.”
3.Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) bir hadiste, aşağıdaki duâyı yatağa girerken üç defa okuyan kimsenin günahlarının, denizin köpüğü, çölün kumu ve ağaçların yaprakları kadar çok olsa bile, af edileceğini bildirmiştir:
“Esfirullah ellezi lailahe illahüvel hayyül gayyümü ve etübü ileyh”
“Ben, kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmayan, ‘Hayy’ ve ‘Kayyûm’ olan Allah’tan bağışlanmamı diliyor ve O’na tevbe ediyorum.”
4.Enes b. Mâlik, bir sahabînin namazdan sonra ‘Hayy’ ve ‘Kayyûm’ isimleriyle Allah’a duâ ettiğini duyan Peygamberimizin şöyle buyurduğunu nakleder: “Bu adamın Allah’a ne ile duâ ettiğini biliyor musun? Orada bulunanlar; “Allah ve Resulü daha iyi bilir.” dediler. Bunun üzerine Resûlullah Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdular: “Allah’a yemin ederim ki, O, Allah’a ism-i a’zamı ile duâ etti. Allah bununla duâ edilince kabul eder ve bununla bir şey istenince verir.”
5.Hz. Ali’nin şöyle dediği rivâyet edilmiştir: “Bedir gününde savaşıyordum. Derken Allah’ın Resûlünün ne yaptığını göreyim diye, O’nun yanına vardım. Yanına vardığımda O secde halinde, “Ya Hayyü Ya Kayyûm!” diyor, başka bir şey demiyordu. Sonra savaşa döndüm. Daha sonra da, Resûlullah’ın yanına tekrar geldiğimde O, aynı şeyleri söylüyordu. Ben, gidip gelmeye ve O’na bakmaya devam ettim. O da, Yüce Allah kendisine fethi müyesser kılıncaya kadar, aynı şeyi söylemeye devam etti.”
EL-KAYYÛM
Her şeyi yaratan, her canlıya rızık veren, besleyen, ayakta tutan, ölümü hayatı takdir eden ve kendinden hiçbir şey eksilmeyen ve daima Hayy ü Kayyûm olan ancak Allahü Teâlâ’dır.
***
Her şey senin ile başlar, herkes Senden Seni umsun,
Seni görmek isteyen göz, özünü özünde yumsun…
Sana -hâşa- yok diyenler, benliğini inkâr eder;
Zira zamanı başlatan, mekânı kuran kayyum’sun..
Yârabbi!..
Yârabbi, Kâyyum sensin; yoktur senden evveli,
Seni ve sevdiğini severiz rızân için
Seni sevdik seveli…
İlâhî, yaşat bizi sana lâyık kul gibi.
Yârab, bizi uzak tut boş hayâller kurmaktan;
Serip de aklımızı dikenlere çul gibi,
Üstüne oturmaktan…
(Esma-i Hüsnâ’dan Esintiler-Sadettin Kaplan-Marifet Yayınları)
***
Semâ, güneş, ay, yıldız. Herşey Hak ile kâim,
Ey saadet arayan, sen kullukta ol dâim!
***
İlâhî! Seni tenzih ve tesbih ederiz.
Dünya ve ahirette afiyet vermeni ve bizi cemâlinle şereflendirmeni isteriz.
(Esma-i Hüsnâ Şerhi-Mustafa Necati Bursalı)
Vidolar:
*(Bizi Seven Var 122. Video “El Hayy-Esma-ül Hüsna TRT 8 Dk” 9.Sınıf 27.Ders)
*(Bizi Seven Var 122. Video “El Kayyum-Esma-ül Hüsna TRT 8 Dk” 9.Sınıf 27.Ders)
*(Bizi Seven Var 122. Video “Lâ İlâhe İllallah-Kesintisiz 23 Dakika İzleyin!-Uğur Akkafa 24 Dk” 9.Sınıf 27.Ders)
*(Bizi Seven Var 122. Video “Bakara Suresi 255. Ayet (Ayet el-Kürsi) Tefsiri-Ali Küçük 56 Dk” 9.Sınıf 27.Ders)
